Obóz piłsudczyków a Roman Dmowski
Ignacy Paderewski Józef Piłsudski Roman Dmowski
W latach 20. XX w. pojawiły się koncepcje stworzenia Stanów Zjednoczonych Europy Środkowej i Wschodniej, wysunięte przez Ignacego Paderewskiego, kto ufając bezgranicznie polityce amerykańskiej snuł wizję zjednoczonej Europy. Zdaniem wielu historyków, w programie obozu Józefa Piłsudskiego, myśl działań była raczej doraźną próbą uwzględnienia aktualnego rozwoju sytuacji aniżeli dojrzałym planem politycznym. w dużej mierze w następnej kolejności „zwolennicy Piłsudskiego”, przede wszystkim pepeesowcy i „wyzwoleńcy” trąbić zaczęli hasła federacji w charakterze formy związków pośród narodem polskim tudzież innymi ludami dawnego Wielkiego Księstwa Litewskiego, które chcieli zauważać w ramach jednego organizmu państwowego.
Zrodziła się w następnej kolejności wskazówka o federalizmie w charakterze fundamentalnym założeniu polityki Piłsudskiego, w charakterze istotnej części składowej jego ideologii[2] J. Piłsudski stał na stanowisku, iż Kraj nad Wisłą musi mieć zagwarantowane całkowite obronność swojej egzystencji w Europie Środkowo-Wschodniej, musi istnieć połączona realną wspólnotą interesów, z państwami o podobnej tradycji, wyłączając te, które językowo i kulturowo są odmienne[3].
Obok koncepcji federacyjnej istniała druga. Była nią myśl inkorporacji, związana z linią polityczną Romana Dmowskiego (założenia Stronnictwa Narodowo –Demokratycznego związanego z Ligą Narodową). M.in. głoszono ideę odbudowy w nowym kształcie dawnej wielonarodowej Rzeczypospolitej oraz odrzucano równouprawnienie polityczne innych narodów, domagając się uprzywilejowania narodu polskiego.[4]. R. Dmowski optował zbyt koncepcją państwa czysto polskiego, zagarniającego chociaż jednak nie więcej aniżeli 1/3 obszarów niepolskich (wyłączając z niej mniejszość żydowską) i z myślą intensywnej polonizacji tych terenów[5].